Gönderi tarihi – Yazar: berrinozdenuyar
İşverenin sözleşme özgürlüğü sebebiyle sahip olduğu fesih hakkının kullanılması geçerli sebeplerin varlığına bağlı kılınarak sınırlandırılmıştır. İşvereninin iş akdini yasaya aykırı olarak feshetmesinin en önemli hukuki sonuç ve yaptırımı, işçi tarafından açılacak olan işe iade davası sonucunda işçinin işe iade edilmesidir. Feshin geçersiz olması nedeniyle işe iadenin talep edilmesi, işçinin sahip olduğu sözleşmesel ve kanuni haklarının bir teminatı olup işverenin keyfi fesihte bulunmasını engellemeyi sağlamaktadır.
İşe iade davasında, feshin geçerliliği mahkemelerce denetlenmekte ve tespit edilmektedir. Dava neticesinde feshin geçersiz olduğu tespit edilirse işçinin işe iadesi sağlanmakla beraber işverenin işe başlatmaması durumunda işçinin boşta geçen süre ve işe başlatmama tazminatları da hüküm altına alınır.
DAVANIN ŞARTLARI
İşe iade davasının açılabilmesi için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunundaki genel dava şartlarının yanı sıra 4857 sayılı İş Kanununda öngörülen şartların sağlanmış olması gerekir. Ayrıca 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 11. maddesi uyarınca işe iade talebiyle iş mahkemelerinde dava açılabilmesi için arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculuk dava şartı olup arabulucuya başvurulmadan açılan işe iade davaları usulden reddolunur.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda düzenlenen dava şartları; mahkemeye, taraflara ve dava konusuna ilişkin dava şartlarıdır.
İşe iade davalarında mahkemeye ilişkin şartlar bakımından davanın görevli ve yetkili mahkemede açılması büyük önem arz etmektedir. Doğru mahkemede açılmayan dava, hak arama sürecinin uzamasına neden olacaktır.
Taraflara ilişkin dava şartları ise taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve takip yetkisidir. Ayrıca dava konusuna ilişkin şart bakımından da daha önceden aynı konu hakkında mahkemece verilmiş bir kesin hüküm olmaması ve aynı anda başka bir dava açılmamış olması gerekir.
Davanızın Hukuk Muhakemeleri Kanununda öngörülen dava şartlarına uygun hazırlanmış bir dava dilekçesi ile avukatınız tarafından takip edilmesi olası hak ve zaman kayıplarının önüne geçecektir.
İş Kanununda öngörülen şartlar ise davanın esasına yönelik şartlardır ve ispat araçlarının kullanılmasını gerektirir. Aşağıdaki sıralanan koşulların gerçekleşmesi durumunda; işverence yapılan feshin haksız olduğu düşünülüyorsa işe iade davasının açılabilmesi için gerekli olan şartların tamamlanmış olduğu varsayılabilir.
İş güvencesi kapsamında olmak;
- İş Kanunu ya da Basın İş Kanununa tâbi bir iş sözleşmesini,
- İşçinin 30 veya daha fazla işçi çalıştırılan bir iş yerinde çalışmasını,
- İşçinin iş yerinde en az 6 aylık kıdeminin olmasını ve
- İşçinin işletmenin veya işyerinin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili veya yardımcısı olmamasının gerektirir.
Ayrıca iş sözleşmesinin belirsiz süreli olması gerekmektedir. İşveren tarafından yapılan fesih bildiriminin yazılı olarak yapılması gerektiği de unutulmamalıdır.
DAVANIN AÇILMASINDA SÜRE VE YARGILAMA USULÜ
İşe iade davaları hızlı sonuçlandırılması amacıyla basit yargılama usulüne tâbidir. İşe iade davası, her zaman açılamaz. İşveren tarafından yapılan yazılı fesih bildirimi tebliğ alındıktan sonra 1 ay içinde arabulucuya başvurulması zorunludur. Arabuluculuk görüşmeleri sonucunda tarafların anlaşamaması durumunda, arabulucu tarafından düzenlenen son tutanağın hazırlanmasından itibaren 2 hafta içinde davanın açılması gerekir.
Arabulucuya başvurulmadan dava açılması durumunda dava usulden reddolunur. Mahkemece verilen ret kararının tebliğinden itibaren 2 hafta içinde arabulucuya başvurulmalıdır.
İşe iade davaları basit yargılama usulüne tâbi olduğundan dolayı tarafların tek dilekçe hakkı vardır.
İşveren fesih bildirimindeki geçerli olduğunu iddia ettiği sebebi her türlü delille ispat edebilir. Ancak işçi iş akdinin farklı bir nedenle feshedildiğini ileri sürüyorsa işçinin bu iddiasını takdiri delillerle ispatlaması gerekir. Takdiri deliller; bilirkişi incelemesi, tanık, keşif gibi mahkemeyi kesin olarak bağlamayan delillerdir. Hakim bu delilleri değerlendirirken serbestçe karar verir.
İşe iade davalarında, iş akdinin haksız feshedildiğine dair iş yerindeki personel özlük dosyanıza girmiş bir savunmanızın olup olmadığı, savunmanızda yazdığınız hususlar davanızın seyri bakımından etkili olacaktır. Bu nedenle iş akdinizin haksız olarak feshi durumuyla karşı karşıya kaldığınızda dava aşamasından önce de avukat desteğinden yararlanmanız mümkündür.
Av. Berrin Özden Uyar
Site içerisinde yer alan sayfalarda aksi belirtilmediği sürece, site içindeki hiçbir doküman, yazı, sayfa, grafik, tasarım unsuru ve diğer unsurlar izin alınmaksızın kopyalanamaz, başka yere taşınamaz, alıntı yapılamaz, internet üzerinde veya her ne şekilde olursa olsun yayınlanamaz ve kullanılamaz.